Wydanie 20(78) /2011

Wszczęcie postępowania administracyjnego

Karol Boński
Często nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele aspektów naszego życia jest regulowanych przepisami prawa administracyjnego. Poszczególne ustawy określają w jaki sposób można uzyskać dowód tożsamości, zarejestrować pojazd, czy wybudować na naszej nieruchomości dom  

Do załatwiania tych i innych spraw powołane zostały liczne organy administracji, wśród których wymienić można chociażby organy samorządów terytorialnych (Wójt, Burmistrz, Prezydent Miasta, Starosta), ministrów, czy wojewodów. Organy te załatwiają sprawy w oparciu o przepisy prawa materialnego, określające prawa i obowiązki określonego podmiotu w konkretnej sytuacji, oraz przepisy proceduralne, tj. Kodeks postępowania administracyjnego, który - najogólniej ujmując - określa, w jaki sposób sprawa ma zostać załatwiona.
Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa sposoby wszczęcia postępowania administracyjnego: na wniosek strony oraz z urzędu. Dopuszczalność wszczęcia postępowania w oparciu o jedną z tych dróg określają przepisy materialne.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne wszczyna wniosek strony, zawarty w podaniu, które może być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Wyjaśnienia dotyczyć powinno określenie „strona”, które bywa często błędnie rozumiane. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony przysługuje zatem tylko tej osobie (zarówno prawnej jak i fizycznej), której sytuacji prawnej (obowiązku lub uprawnienia) dotyczy konkretne postępowanie. Stroną nie będzie więc osoba, która upatruje podstaw do udziału w postępowaniu z uwagi na posiadany interes faktyczny. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną (lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte), organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, zaś datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Określenie tych dat jest bardzo istotne, gdyż od nich liczy się bieg terminu załatwienia przez organ administracji naszej sprawy.
Należy wyjaśnić, iż w przypadku, gdy podanie, zawierające wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, zostanie wniesione do organu niewłaściwego, organ ten niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie i uzasadniając swoje działanie. Przykładowo, jeżeli zwrócimy się do wojewody o rejestrację samochodu osobowego, organ ten ma obowiązek niezwłocznie przekazać nasze podanie do właściwego organu samorządu terytorialnego, informując nas o tym za pośrednictwem pisma.
W określonych przepisami prawa okolicznościach postępowanie administracyjne może zostać wszczęte także z urzędu. W tej sytuacji postępowanie administracyjne jest wszczynane, jeżeli organ administracji uzna to za uzasadnione. Tytułem przykładu można wskazać wolę wpisania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do rejestru zabytków określonej nieruchomości. Zaznaczyć jednakże należy, iż o wszczęciu postępowania z urzędu, tak samo z resztą jak w przypadku wszczęcia na żądanie jednej ze stron, należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

Po skutecznym wszczęciu postępowania, organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne, które powinien zakończyć w terminie określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, po czym wydać decyzję administracyjną albo w inny sposób zakończyć sprawę.
Karol Boński